از انقلاب تا جنگ داخلی

روز گذشته شهرک کوچک «طیبه‌امام» در جریان عملیات مخالفان مسلح در شمال استان حماه از تصرف نیروهای دولتی خارج شد. برای کسانی که رخدادهای جنگ داخلی سوریه را تعقیب می‌کنند، این اتفاق ممکن است معنائی جز یک تحول در چارچوب نظامی نداشته باشد، با این حال هر ناحیه در دل خود حامل روایتی منحصر به فرد از جریان انقلاب سوریه است که جنگ برای تصرف یا «بازگرداندن» آن را در دستگاه فکری مخالفان اسد معنادار می‌کند و در آن نظام استدلالی از انقلاب تا به جنگ پل می‌زند.
به عبارت دیگر اینکه چرا قریب به اتفاق مخالفان (از ارتش‌آزاد تا ‌جهادی‌ها) پس از گذشت قریب ۵ سال در بیانیه‌ها خود را «انقلابیون» می‌نامند و هنوز با ارجاع مکرر به وقایع «انقلاب ۲۰۱۱ سوریه» تلاش می‌کنند خود را به اعتبار آن منتسب کنند پتانسیل دامنه‌داری است که هزاران نفر از مردمان عادی با شرکت در جریان اعتراضات مدنی در شهرهای مختلف سوریه علیه حکومت بشار اسد ایجاد کردند. آنان برای یک هدف به خیابان آمده بودند و تا زمانی که آن هدف محقق نشده است تصور چشم‌اندازی برای پایان جنگ دشوار خواهد بود.
فیلم زیر بخشی از تظاهرات علیه حکومت بشار اسد را در شهرک طیبه‌امام ۹ ماه بعد از آغاز انقلاب سوریه، در روز ۹ دسامبر ۲۰۱۱ نشان می‌دهد. اگر انسان‌های حاضر در تصاویر زیر در مرگ و آوارگی نیست شدند، هدفی که فریادش می‌کشیدند همچنان بعد از پنج سال کشتار صورت مسئله‌ای جاری است و این همان دلیلی است که ادامه‌ی جنگ را در شاکله‌ی فکری مخالفان مسلح اسد توجیه‌پذیر می‌کند.

داریا-۷: فرقه‌ی آزادی

«نه اخوان[المسلمین]، نه سلفی‌گری. ما متعلق به فرقه‌ی آزادی هستیم»
پلاکارد در تظاهرات شهرک داریا، یک ماه پس از آغاز اعتراضات خیابانی، ۲۲ آوریل ۲۰۱۱
اعتراضات ساکنین شهرک داریا را نمی‌توان با پیش‌زمینه‌های سکولاریسم دانست، بلکه مطالبات از برداشت عمومی جمعیت مسلمان اهل سنت از اصولی چون آزادی و عدالت اجتماعی ناشی می‌شد که از همان ابتدا نسبتی با سلفی‌گری و وهابیت نداشت. حتی بعدها که سوریه به ورطه جنگ داخلی کشیده شد دو گروه اصلی مسلح این ناحیه تابع همان هژمونی بودند؛ چه شهدای اسلام ارتش آزاد و چه گروه صوفی اتحاد اسلامی لاجناد الشام.

داریا-۶: علیه ایران

صحنه‌ی آتش زدن پرچم ایران، حزب‌الله لبنان، روسیه و چین در جریان تظاهرات خیابانی، ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱ چهار ماه پس از آغاز اعتراضات خیابانی و عبور شمار کشته‌شدگان از ۲ هزار تن.

داریا-۳

«از پلیس می‌خواهیم از تظاهرات مسالمت‌آمیزمان محافظت کند»
شهرک قریب ۸۰ هزار نفری داریا در هفت کیلومتری جنوب غرب دمشق با شروع ناآرامی‌ها به صحنه‌ی اعتراضات مسالمت‌آمیز خیابانی بدل شد. جدا از قتل تظاهرکنندگان بدست نیروهای امنیتی، مرگ غیاث مطر فعال جوان ۲۶ ساله‌ی شهرک داریا که در ۶ سپتامبر ۲۰۱۱ توسط ارتش سوریه بازداشت و چهار روز بعد جسد شکنجه‌شده‌اش تحویل خانواده شد یکی از مواردی بود که همچون مورد حمزه خطیب، واکنش‌های جهانی را برانگیخت. اعتراضاتی که به شکل خیابانی در ۲۵ مارس در داریا شروع شده بود تا قریب ۱ سال و نیم ادامه پیدا کرد.


شهرک داریا؛ یک ماه پس از آغاز انقلاب سوریه و تظاهرات‌های خیابانی علیه حکومت بشار…

شهرک داریا؛ یک ماه پس از آغاز انقلاب سوریه و تظاهرات‌های خیابانی علیه حکومت بشار اسد
مراسم تشییع ۵ تن از کشته‌شدگان راهپیمایی «جمعه‌ی بزرگ»، شهرک داریا، حومه دمشق، شنبه ۲۳ آوریل ۲۰۱۱

پایان داریا؛ شهر خون و انگور و انقلاب-۱

در یکی از مهم‌ترین رخدادهای جنگ داخلی سوریه، سرانجام پس از قریب ۴ سال شهرک داریا در حومه دمشق که تحت کنترل مخالفان اسد بود طبق توافقی میان آنان و ارتش سوریه تخلیه شد و قریب ۵ هزار ساکن باقیمانده‌ی آن (شامل ۴ هزار غیرنظامی و هفتصد مخالف مسلح) به مناطق تحت کنترل مخالفان در ادلب منتقل شدند.
داریا را چهره‌ی نمادین انقلاب سوریه می‌دانند از آن رو که روایتی از تظاهرات مسالمت آمیز تا مقابله‌‌ی مسلحانه را در خود دارد و جدال سال‌های اخیرش با مرگ، محاصره و بمباران؛ چکیده‌‌ی تقریبا جامعی را تشکیل می‌دهد از آنچه در مقیاسی عظیم بر سوریه رفته است. آخرین فصل حکایت داریا، تصاویر زنان و مردان بازمانده‌ای بود که امروز در دل ویرانه‌ها شهرک را ترک گفتند.
سلسله پست‌های بعدی صفحه گزارش جنگ به اختصار نقش داریا را در جریان انقلاب سوریه بازخوانی می‌کند.

گزیده‌ی از اعتراضات‌ توئیتری ایرانیان با هشتگ #4Syrians به جنایت علیه غیرنظامیان سوری:

تبری به بانگ بلند
جمعی از کاربران فارسی‌زبان شبکه اجتماعی توئیتر روز ۱۲ آگوست ۲۰۱۶ از ساعت ۱۰ شب به وقت تهران تصمیم گرفتند که به طور هماهنگ صدای اعتراض علنی خود را به جنایت علیه غیرنظامیان سوری و مداخله نظامی حکومت ایران در این کشور ابراز کنند. در ادامه از میان صدها توئیت منتشره، گزیده‌ای از آنان را می‌خوانید. با این توضیح که به دلیل تعداد بالای توئیت‌ها، سعی‌شده است به جز چند مورد استثناء از هر اکانت تنها یک توئیت انتخاب شود:

جنایت های بشری اتفاق می افتند نه به خاطر اکثریت جانی، به خاطر اکثریت خاموش. شما کدام طرفی؟(https://goo.gl/esn15q)

پناهنده‌های جدید به شهر ما اغلب از سوریه آمدن و هر کدوم یه کوه درد و حسرت با خودشون آوردن. هیچ کدومم ایران رو ناجی نمی‌دونن.(https://goo.gl/muFpdQ)

کودک‌کشی و محاصره غذایی مردم هیچوقت نشانه شجاعت نیست. مدافعان اسد مشتی بزدل هستن. بدون بمباران‌های روسیه هیچی نیستن.(https://goo.gl/tEXNbB)

اینکه بعضی‌ها فکر می‌کنند نان امنیت ما باید آغشته به خونِ مردم سوریه، عراق یا هرجای دیگری باشه واقعاً تهوع‌آور و مزخرفه(https://goo.gl/XFXuaU)

عمق استراتژیک کشور من تا حنجره نوزادان بی دفاع سوریست(https://goo.gl/74uxuZ)

کودک سوری… جایی که متولد شدی تصادفا در مسیر رساندن موشک و دلار از ایران به حسن نصرالله بود. این شد که یتیم و آواره شدی. متاسفم.(https://goo.gl/pJgNGG)

دلم میخواد حال و روز مردم ایران وقتی ارتش سوریه به اسم مدافعین حرم وارد کشور میشه رو ببینم. کودکان سوری ما شرمنده ایم(https://goo.gl/zGmrvo)

تنها چیزی که موجب میشه آرزو کنم ای کاش ایرانی نبودم، شرم از کمکای بی حسابُ کتاب جمهوری اسلامی به بشاراسد برای کشتار مردمشه.(https://goo.gl/0Md7L1)

اگه از مدافعین حرم دفاع میکنین پس نباید با یورش وحشیانه امریکاییا به ویتنام هم مشکلی داشته باشید(https://goo.gl/Y6w7Hf)

شاید ویران کردن خانه همسایه از ترس ویرانی خانه‌ات در منظر سودجویانه قابل درک باشد، اما بی‌شرمانه‌تر از آن است که قبای افتخارش کنی(https://goo.gl/bCXMb2)

اگر از پول مالیاتی که من می‌دهم یک گلوله به سمت کودک سوری شلیک شده باشد…؟(https://goo.gl/s3cBOU)

با گفتن اینکه بقیه کشورها هم تو سوریه مقصرند این حقیقت عوض نمیشه که ایران متهم ردیف اوله(https://goo.gl/S0KEHB)

و بعد سکوت رجاله های فرنگی و اوباش مجازی در برابر سوریه بود که جسارتش را یافتم؛ جسارت این که با خشم علیه این خاموشان وقیح بنویسم(https://goo.gl/sbamMw)

مخیله یک ایرانی می تواند بین بمباران کور مناطق شهری در حلب و مبارزه با داعش ارتباط مستقیم برقرار کند.(https://goo.gl/3bY0EG)

برای دفاع ازچهارتا تیکه استخوان هزاران سال قبل,هزاران کودک، زن وانسان بیگناه تبدیل به استخوان کردن.مدافعان حرم یا مهاجمان انسانیت(https://goo.gl/3klYqZ)

مقایسه کنید واکنش جامعه مدنی آمریکا نسبت به دخالت نظامی در ویتنام را با واکنش جامعه مدنی ایران به دخالت نظامی در بحران_سوریه(https://goo.gl/IuX89z)

همینکه مردم خاورمیانه بدونن ما با اینا نیستیم کافیه(https://goo.gl/UNfFYZ)

كمى از نفرتى كه بخشى از سوريا از ايران دارن رو وقتى حس كردم كه ٨٨ شايعه شد حزب اله لبنان داره تو خيابوناى تهرون قلع و قمع ميكنه(https://goo.gl/h5qWp6)

تو میلان یه استاددانشگاه فراری سوری باخشم اومد سمتمون بهمون گفت چرا از بشاراسد وحشی حمایت میکنین؟(https://goo.gl/JyhYLh)

در پاریس که بودم، دختری سوری همسایه ام بود و گاهی صدای گریه های شبانه اش را می شنیدم (https://goo.gl/uKok22)

نمی‌دونم تا حالا یک سوری از نزدیک دیدید یا نه ولی من هربار یک سوری دیدم خجالت کشیدم بگم یک ایرانی‌ام(https://goo.gl/3FtpZT)

پناهجویان سوری بام تاشام ایران وایرانی رانفرین می کنند.دربرابر نگاه غضب الود آنها چیزی جز شرمساری ندارم(https://goo.gl/FWNLVH)

یکباربا شعار واهی جنگ جنگ تا پیروزی ایران رو نابود کردیم، حالا با شعار واهی دفاع از حرم دست در دست اسد، سوریه را نابود می کنیم(https://goo.gl/Ipe0DS)

فقط تصور کن که تا سر حد مرگ وحشت کردی و روزهاست چیزی نخوردی؛ که آن وقت وقت صدای بمب را می‌شنوی(https://goo.gl/9YnaK8)

زخم سوریه چنان باز و عفونی ست که سکوت درباره اش، شراکت در جنایت و شرمساری تمام عیار است، بویژه برای روزنامه نگاران(https://goo.gl/IWcAYu)

مدافع، مهاجم ندیده بودیم که به لطف درنده خویی های هموطنانمون تو سوریه دیدیم(https://goo.gl/D04LL6)

با دخالت‌های حکومت‌مون موافق نیستیم؟ پس چرا سکوت کردیم!؟راستش عزیزان سوری، ما درکل تاریخ‌مون سکوت کردیم حتی وقتی خودمون له می‌شدیم(https://goo.gl/GRHsBv)

به نقل از پیامبر اسلام گفتند «ایمان نیاورده کسی که سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد» ولی ملتی را آواره کردند تا امن بخوابند(https://goo.gl/4CC4Sc)

از ما متنفر نباشید(https://goo.gl/xbN5N9)

سوریه بزرگترین مسلمان کشی ست که بچشم دیدیم، به جوان مسلمان افغانستانی پول دادیم برود جوان مسلمان سوری بکشد، ام القرای جهان اسلام(https://goo.gl/hx72CU)

وارد خیمه شب بازی «دفاع از حرم» نشویم حکومت جهانگشایی می کند دستمانمان را آلوده به خون بیگناهان نکنیم(https://goo.gl/Ybw27V)

کاش مردم ادلب #سوریه ساکن رسانه های فارسی زبون بودن، چون اونجاها هیچ خبری از بمب فسفری نبود(https://goo.gl/6E1Er7)

سوریه می تونست سرنوشتی مشابه تونس پیدا کنه، اگر عده ای فکر نمی کردن که میشه یک ملت رو با بمب بشکه ای ساکت کرد(https://goo.gl/sBzBwN)

سالها بعد قاتلانی خواهیم بود که قاسم سلیمانی رو تقدیس میکردند(https://goo.gl/g94c0W)

حداقل کاری که یک ایرانی در مورد جنگ سوریه می‌تواند بکند این است که اگر موافق نیست که دولتش آنجا حضور نظامی داشته باشد، صدایش را بلند کند(https://goo.gl/tN32MI)

یکی هم با افتخار نوشت که چرا بزاریم داعش بکشه، خودمون می‌کشیم. آدم شرمش میاد اینطور موجودات رو می‌بینه، احمق زن و بچه چه گناهی کرده (https://goo.gl/9EURvB)

نگرانی من بردن و باختن کشوری در سوریه نیست. آدم‌های گوشت و پوست‌داری هستن که ذره ذره این مصیبت غیرقابل تصور رو تحمل کردن و میکنن(https://goo.gl/OlAESM)

و سکوت شما خیانت بود(https://goo.gl/c9lniE)

وقتی در سوریه فقط تظاهرات مسالمت امیز در جریان بودمداخلات ایران کار رو به جنگ کشوند.(https://goo.gl/AUYzUk)

خیال می‌کنید کشورهای جنگ طلب میگن بیاین بریم جنگ کنیم ملت؟ همه شون برای صلح و آزادی و اگر امروز آن جا نجنگیم فردا فلان می‌جنگن.(https://goo.gl/Mtyutn)

تو شاید قایم شدن تو زیرزمین و صدای اشهد خوندن پدر و مادر از ترس هواپیما و بمب رو نشنیده ای که از جنگ دفاع میکنی.(https://goo.gl/LK3pRK)

دوست نادیده ی سوری ام؛ نظر نظام ما به نظر نظام شما نزدیک بود و این برای شما کمی گران تمام شد. برای هر دو مان متاسفم.(https://goo.gl/gkOvcz)

در حمایت از دولت قانونی سوریه دخالت کردیم؟ دولتی که با هواپیمای جنگنده به مردمش حمله کنه، از قانونی بودن ساقطه.(https://goo.gl/2JUokG)

مدافعان حرم فرشته اند؛ فرشته های مرگ کودکان و غیرنظامیان نگون بخت سوری!(https://goo.gl/dnpeJH)

اينايى كه ميگن ما جزيره ثباتيم و يا اگه تو سوريه نجنگيم فلان جا ميجنگيم منو ياد رمان 1984 ميندازن: صلح جنگ است(https://goo.gl/cEvMkB)

در تاریخ سوریه، نام قاسم سلیمانی را به عنوان قهرمان نمی نویسند، نامش بعنوان شریک ویرانی و آوارگی یک ملت ثبت می شود، نام ایران هم(https://goo.gl/pBKi6H)

تمام چیزی که در مورد مردم سوریه حس می‌کنم ناتوانی و شرمندگی است. ناتوانی از انجام کاری و شرمندگی از ایرانی بودنم.(https://goo.gl/hIRzSt)

اگه روزی یه سوری به من بگه چرا در مقابل جنایات جمهوری اسلامی سکوت کردین،واقعا نمی دونم چی بگم(https://goo.gl/whssm5)

دربرابر نقش ايران تو جنايت عليه غيرنظامى‌هاى سورى سكوت مى‌كنن،آدم‌كشيو به حفظ منافع ملى تقليل مى‌دن،اونوقت به اسرائيل مى گن پوفففف(https://goo.gl/FMXzZv)

سوریه گورستان سرمایه و اعتبار مردم ایران است.(https://goo.gl/UQm1Tu)

ما زندانی آنهایی هستیم که در سوریه بنام مدافعان حرم و سپاه پاسداران آزادانه آدم میکشند، گمان نکنید حال ما خوب است(https://goo.gl/ae8j2i)

امنيت كشور رو روابط خوب بين المللى برقرار ميكنه، نه بنزين تو موتور رژيمى ريختن كه كمر به قتل عام مردمش بسته(https://goo.gl/pLx7cl)

اینکه ما ازمردم سوریه دفاع میکنیم یه عده یهومیگن پس آمریکا و عربستان چی یعنی خودمون میدونیم ج.ا.چه جنایاتی کرده دنبال شریک میگردیم(https://goo.gl/r03ucm)

ما در حمایت از دولت قانونی وارد سوریه شدیم! دولت قانونی یعنی چی؟ چون زور و ارتش دستشه قانونیه؟ پشتوانه رای مردم؟ رعایت حقوق بشر؟(https://goo.gl/Zo6Ysa)

هیچ «می دونند» یه گردان آدم بزرگ اونجا بره ، یه لشکر جنازه بچه های بیگناه برگرده یعنی چی؟(https://goo.gl/g7FOhs)

کاش میدونستید سر قضیه سوریه مردم کشورهای اطراف چطور به ما نگاه میکنن همه ایرانیها رو مقصر میدونن(https://goo.gl/AarjXN)

اگر مردم سوریه با اسد بودند نیازی به مدافع حرم وگاز کلرنبود(https://goo.gl/KGjSai)

توی کدوم خراب شده ای میشه نیروی نظامی فرستاد یه کشور دیگه بدون رای گیری از پارلمان؟ جمهوری اسلامی خوشحال میشیم نظر ما رو بپرسیا!(https://goo.gl/dnL9tl)

بی شرمانه به بهانه ی جنگ داخلی به یه کشور دیگر نیرو میفرستیم و بی شرمانه تر کشته شدن مرمشان را به گردن دیگری می اندازیم(https://goo.gl/4Xr0x3)

ما که خودمون قربانی سلاح های شیمیایی بودیم، نباید در کنار حکومتی بایستیم که مردم خودش رو بارها با گاز کلر هدف قرار داده(https://goo.gl/P7CMbN)

بخشی از ایرانیان در سوریه جنایت می‌کنند. ما فریاد وجدان معذبیم. قهرمانان بخشی از ما، جلادان مردم سوریه هستند(https://goo.gl/6VESmj)

به اسم دفاع از حرم داریم زندگی میلیون‌ها نفر از مردم سوریه رو فدای منافع خودمون می‌کنیم.(https://goo.gl/Yhx9Zj)

جنگ نيابتي حكومت ايران با غير نظاميان سوريه(https://goo.gl/B1VNXs)

تصوراینکه کودکان سوری وقتی بزرگ شن چقدر از ما متنفربشن وقتی بدونن تو اوارگیشون سهم داشتیم غصه داره
سهمشون رو از زندگی ارام گرفتیم(https://goo.gl/MG4OJb)

خوشحالند که در جزیره ثبات زندگی می‌کنند. ثبات شکننده و امنیتی شما روی جنازه‌های کودکان و غیرنظامیان سوری بنا شده.(https://goo.gl/TVFQRq)

مدافعين اسد پنج ساله كه تو سوريه ميجنگند، در حالى كه دو ساله كه داعش تو سوريست(https://goo.gl/VGhHsh)

الان گذاشتن اسد تو شعاع ۱۰۰ کیلومتری دمشق حکومت کنه این حس ضد ایرانی مردمی که عزیزاشون رو از دست دادن رو می خوان چیکار کنن ؟(https://goo.gl/wHdFuW)

هنوز براي سوال ناگهاني همكلاسي سوريم كه تو چه كردي هيچ جوابي به ذهنم نرسيده(https://goo.gl/bfEKqZ)

حرم قابل بازسازیه،اما میتونی زندگیهایی که گرفته شد رو دوباره ببخشی؟(https://goo.gl/bllNKN)

مدافعین اسد؛ سردار عارف قاسم سلیمانی خار چشم کودکان سوری(https://goo.gl/aidxLF)

کودکان سوری با کینه ما بزرگ می‌شوند(https://goo.gl/jkdioy)

شما عربستان رو متهم به دخالت یمن و بحرین میکنین و عربستان میگه ب خواست دولت خودشون اینکارو کردیم،همون بهونه شما درمورد سوریه!(https://goo.gl/Tlnaal)

همین بیرون نصف مردم به این باور رسیدن اگه سوریه ویران نمیشد باید تو تهران میجنگیدیم. چه توجیه هولناکی(https://goo.gl/ETK1VW)

مردم سوریه بدانند که در این روزگار سیاه آنها گروهی از ایرانی‌ها بودند که شرمسار حمایت حکومتشان از سرکوبگران سوری بودند.(https://goo.gl/bk6FJZ)

شرمنده مردم سوريه كه بابت سياسي بازيهاي ما، دم توپ و تفنگند و ما هم ساكت و منفعل!(https://goo.gl/T3pDhc)

می‌گویند منافع ملی ما حکم می‌کند از بشار اسد حمایت کنیم. می‌گویم مردم ایران منافعی را که از خون سوری‌ها به دست بیاید نمی‌خواهند(https://goo.gl/Rnmiun)

فکر کنم هیچ وقت جسارت اینکه به یه سوری بگم ایرانی هستم پیدا نکنم(https://goo.gl/k2dZ0O)

حمایت از کشتار غیرنظامیان درسوریه به بهانه‌ی امنیتی موقت و کاذب برای ایران، ما مخالف این تصویر هولناک از کشورمون برای دنیا هستیم(https://goo.gl/RbtZiG)

امنیت من با جوی خون در سوریه تامین نمی‌شود.(https://goo.gl/MfKNyl)

ادامه‌ی تظاهرات‌ها در ادلب علیه جبهه النصره

«النصره به ما ثابت کرد که خطر القاعده برای امت، خطری بالاتر از هر دشمن دیگری است. و از همین رو از هموطنان‌ سوری‌مان می‌خواهیم که به پیش خانواده‌های خود بازگردند و پیش از هر شخص دیگری این گروه جنایتکار را ترک کنند.»
۱۳۱مین روز متوالی تظاهرات علیه جبهه النصره(شاخه سوری القاعده) و در حمایت از گروه فرقه ۱۳ ارتش آزاد، معره النعمان، ادلب، ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۶